Henüz uygulamada olmayan iki yeni dijital yapı, hayata geçirildiğinde ikinci el araç ve kiralama pazarında kayıt, doğrulama ve denetimi yeni bir aşamaya taşıyacak. Motorlu Kara Taşıtı Ekspertiz Hizmetleri Hakkında Yönetmelik hâlen taslak aşamasında bulunurken, Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik 1 Ocak 2027’de yürürlüğe girecek ve Kiralama Bilgi Sistemi de bu tarihe kadar kurulacak.
Otomerkezi.net CEO’su Muhammed Ali Karakaş, öngörülen merkezî kayıt ve karekod doğrulamasının tüketici güvenini güçlendirirken kayıt dışı faaliyet alanını daraltacağını belirtti. Karakaş “Düzenlemeler hayata geçtiğinde doğrulanabilir araç geçmişi dönemi başlayacak” dedi.
Otomotiv ticaretinde şeffaflık ve izlenebilirliği artırması beklenen iki dijital düzenleme henüz fiilen uygulanmıyor. Ticaret Bakanlığı’nın ikinci el araç ekspertiz hizmetleri için hazırladığı yönetmelik taslağı, ekspertiz raporlarının merkezî bir sistemde kayıt altına alınmasını ve karekodla doğrulanmasını öngörüyor. Kiralama sektörüne ilişkin yönetmelik ise yayımlanmış olmakla birlikte 1 Ocak 2027’de yürürlüğe girecek; işletme, yetki belgesi ve kiralamaya konu taşıt bilgilerinin izleneceği Motorlu Kara Taşıtı Kiralama Bilgi Sistemi de aynı tarihe kadar kurulacak.
İkinci elde bilgi kirliliği azalacak, güven artacak
Taslakta öngörülen yeni dönemin ikinci el araç alıcısı açısından en önemli sonucu, ekspertiz raporunun yalnızca satıcının sunduğu fiziki bir belge olmaktan çıkması olacak. Düzenlemenin yürürlüğe girmesi ve sistemin kurulması hâlinde ekspertiz işletmeleri hazırladıkları raporları Taşıt Ekspertiz Bilgi Sistemi’ne kaydedecek; vatandaşlar da rapor üzerindeki karekod aracılığıyla belgenin Bakanlık sistemindeki karşılığını kontrol edebilecek. Böylece sonradan değiştirilen kilometre, boya veya parça bilgileri ile sahte raporların tespit edilmesi kolaylaşacak.
Sisteme kaydedilen raporların zaman içinde araç bazında bir ekspertiz geçmişi oluşturacağını belirten Otomerkezi.net CEO’su Muhammed Ali Karakaş, dönüşümün alıcı ile satıcı arasındaki bilgi dengesini değiştireceğini söyledi: “İkinci el araçta güvenin temel sorunu, bilginin taraflar arasında eşit durumda olmaması. Yani alıcı çoğu zaman önüne konan tek bir raporla karar veriyor; raporun kaynağını, sonradan değiştirilip değiştirilmediğini veya araç hakkında daha önce hangi tespitlerin yapıldığını aynı kolaylıkla göremiyor. Merkezî kayıt ve karekod doğrulama yapısı hayata geçtiğinde, tekil belge döneminden doğrulanabilir araç geçmişi dönemine geçilecek. Bu, tüketici güveni açısından çok önemli bir kırılma.
Karekod vasıtasıyla rapor doğrulanabilecek
Karekod doğrulaması sayesinde kâğıt rapordaki bilgiler ile Bakanlık sistemindeki kayıt saniyeler içinde karşılaştırılabilecek. Lisanssız işletmelerce düzenlenen veya üzerinde sonradan değişiklik yapılan belgelerin doğrulama aşamasını geçememesi, ekspertiz hizmetinde hem sahteciliği hem de yetkisiz faaliyeti sınırlandıracak. Yetki belgesi, teknik yeterlilik ve mesleki sorumluluğun açık biçimde tanımlanması da hatalı ya da yanıltıcı raporlarda tüketicinin karşısında resmî bir muhatap bulmasını kolaylaştıracak. Karakaş, “Karekod, yalnızca bir belgenin gerçek olup olmadığını göstermeye yaramıyor. Ekspertiz raporunu doğrulanabilir, izlenebilir ve sorumlusu belli bir kayda dönüştürüyor. Standartlaşan bir teknik dilin kullanılması ve itiraz sürecinin dijitalleşmesiyle tüketici farklı işletmelerin birbirinden kopuk ifadeleri arasında kalmayacaktır. Kurallara uygun çalışan kurumsal ekspertiz noktaları da haksız rekabete karşı daha güçlü bir zemine kavuşacak” öngörüsünü yaptı.
Kiralama sektöründe dijital takip 2027’de başlıyor
Öte yandan 1 Ocak 2027’de yürürlüğe girecek Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik kapsamında kurulacak Kiralama Bilgi Sistemi, kiralama faaliyetlerinin ve filolardaki araçların merkezî olarak takip edilmesini sağlayacak. Sistem, yetki belgesi başvuruları ve ilgili işlemler için ana dijital kanal olacak. Böylece yetkisiz kiralama yapan işletmelerin, kayıt dışı filoların ve denetim dışında kalan ticari faaliyetlerin görünür hâle gelmesi hedefleniyor.
